Sırbistan’da yaklaşık iki yıldır süregelen hükümete karşı protestoların ardından gerçekleştirilen parlamento seçimlerinde, öğrenci liderliğindeki muhalefet hareketi galip geldi.
İlk verilere göre oyların yüzde 52,73’ünü alarak Öğrenci Listesi, eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in koalisyonunu geride bıraktı.
Seçim yenilgisini kabul eden Vučić, yeni yönetimin Avrupa Birliği’nin baskılarına karşı koyamayabileceğini ve Sırbistan’ın birkaç ay içinde Rusya’ya yaptırım uygulama ihtimalinin olduğunu öne sürdü.
Ancak kazanan hareketten gelen ilk açıklamalar, Belgrad’ın Moskova ile olan politikasında köklü bir değişim yaşanmayacağına işaret etti.
RT Balkan’a konuşan üniversite profesörü ve Öğrenci Listesi temsilcisi Jovo Bakić, Sırbistan’ın Rusya ile tarihi bağlarını koruyacağını ifade etti.
Rusya’nın Sırbistan için önemli bir ortak olduğunu vurgulayan Bakić, “Rusya’ya hem büyük bir güç hem de tarihsel açıdan önemli ortağımız ve birçok durumda koruyucumuz olarak saygı duyuyoruz” dedi.
Bakić, iki ülke arasındaki ilişkilerin geleceği hakkında ise “Bu konuda herhangi bir değişiklik olmayacak”
AB’NİN YAPTIRIM TALEBİNE RET
Sırbistan’ın Rusya’ya yönelik yaptırımlara katılmayacağını dile getiren Bakić, 1990’lı yıllarda Yugoslavya’ya uygulanan ağır Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarını hatırlattı.
Sırbistan’ın Rusya’ya uygulayacağı yaptırımların Moskova üzerindeki etkisinin sınırlı olacağını savunan Bakić, böyle bir kararın Belgrad açısından son derece olumsuz sonuçlar doğuracağını ifade etti.
Sırbistan, AB üyeliği hedefini sürdürmesine rağmen Vučić döneminde de Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’ya yönelik yaptırımları kabul etmeyi reddetmişti.
Seçim kampanyasını ağırlıklı olarak iç reformlar üzerine kurgulayan Öğrenci Listesi, dış politikadaki tartışmalı konularla ilgili ayrıntılı bir program açıklamamıştı.
UKRAYNA’YA SİLAH SEVKİYATI DURDURULABİLİR
Reuters’in haberine göre, seçimleri kazanan hareketin önde gelen isimleri, yeni hükümetin çatışma bölgelerine silah ihracatını durdurmayı planladığını belirtti.
Bunun kapsamında, Sırbistan’dan satın alınan silah ve mühimmatın daha sonra Ukrayna’ya gönderilmesini sağlayan Batılı aracılara yapılan satışların sona erdirilmesi amaçlanıyor.
Vučić daha önce Sırbistan’dan mühimmat satın alan Avrupalı ülkelerin bu ürünleri nasıl kullanacaklarına kendilerinin karar verebileceğini söylemişti.
Belgrad yönetimi ise Ukrayna’ya doğrudan silah tedarik ettiği yönündeki iddiaları yalanlamıştı.
RUS DOĞALGAZI SIRBİSTAN İÇİN KRİTİK ÖNEMDE
Yeni hükümetin karşılaşacağı önemli meselelerden biri de Rusya ile enerji ilişkileri olacak.
Sırbistan’ın doğalgaz ihtiyacının yaklaşık dörtte üçü Rusya tarafından sağlanıyor.
Vučić, mart ayında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Moskova’nın Avrupa’nın büyük kısmına nazaran çok daha uygun fiyatlarla doğalgaz sağlamaya devam edeceğini belirtmişti.
İki ülke arasındaki doğalgaz tedarik anlaşması daha sonra 2026 yılı sonuna kadar uzatılmıştı.
AB ise 2022’de Ukrayna savaşının artmasının ardından Rus fosil yakıtlarına bağımlılığı azaltmaya ve alternatif enerji kaynaklarına yönelmeye çalışıyor.
PETROL TEDARİKİNDE YAPTIRIM BELIRSIZLIĞI
Sırbistan’ın enerji alanındaki diğer bir sorunu da ülkenin tek petrol rafinerisini işleten ve çoğunluk hissesi Ruslara ait olan NIS şirketine yönelik ABD yaptırımlarıdır.
Macar enerji şirketi MOL’un NIS’teki Rus hisselerini satın almak için girişimlerde bulunduğu bildiriliyor.
Ayrıca NIS’in faaliyetlerini sürdürebilmesi için gerekli olan ABD yaptırım muafiyetinin 30 Ekim’de sona ermesi bekleniyor.
Şirket, ülkede akaryakıt temininde aksama yaşanmaması adına muafiyet süresinin yeniden uzatılmasını talep etti.
Bakić, Rus enerji kaynaklarından vazgeçilmesi yönündeki baskılara da değinerek “Biz yabancıları memnun etmek için değil, ulusal çıkarlarımız doğrultusunda hareket etmek için buradayız”
KREMLİN’DEN SEÇİM SONRASI İLK MESAJ
Sırbistan’daki seçim sonuçlarıyla ilgili Kremlin’den de açıklama yapıldı.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Moskova’nın Belgrad ile karşılıklı faydaya dayalı ilişkilerini sürdürmeyi umduğunu belirtti.
Vučić’in iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine yaptığı katkılardan övgüyle bahseden Peskov, yeni döneme ilişkin değerlendirmesinde “Bildiğiniz gibi tango yapmak için iki kişi gerekir”
HÜKÜMET KARŞITI PROTESTOLAR SEÇİM ZAFERİNE DÖNÜŞTÜ
Sırbistan’da seçimleri kazanan öğrenci hareketi, Kasım 2024’te Novi Sad kentindeki tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan protestolardan doğmuştur.
Böylece facianın ardından hükümete yönelik tepkiler ülke genelinde kitlesel gösterilere dönüşmüştür.
Ayaklanan protestolar yaklaşık iki yıl boyunca devam ederek öğrenci hareketinin siyasi alanda güç kazanmasına yol açmıştır.
