Londra’nın ünlü Prince Charles Sineması kapanmaktan kurtuldu. 168 binden fazla kişinin desteklediği kampanya sonuç verdi. Paul Mescal ve yönetmen Edgar Wright da sinemaya sahip çıkanlar arasındaydı. Yeni kira sözleşmesiyle salonun geleceği 25 yıllığına güvence altına alındı.
Bu haber Türkiye’de eski sinemalara ne oldu sorusunu da gündeme getirdi.
İSTANBUL’UN KAYBOLAN SİNEMALARI
İstanbul’un bir zamanlar neredeyse her semtinde sineması vardı. Bugün çoğu yalnızca hatıralarda.
Beyoğlu: Emek, Alkazar, Saray, Lale, Lüks, Rüya, Sinepop, Elhamra, Yeni Melek…
Taksim ve Harbiye: Taksim (Venüs), Şan, Konak ve Pangaltı’daki Tan Sineması.
Kadıköy: Rexx, 2020’de kapandı. Süreyya Sineması ise bugün Süreyya Operası olarak hizmet veriyor.
Beşiktaş: Suat Park Sineması.
Şişli: Kent ve Site sinemaları.
Aksaray: Yıldız, Bulvar, Kristal ve Kısmet sinemaları.
Eyüp: Melek, Mete ve Şafak sinemaları.
Gaziosmanpaşa: Tunca, İpek ve Zengin sinemaları.
Bayrampaşa: Lale, Ender, Sayanora ve Tunç sinemaları.
İZMİR VE ANKARA’NIN KAYBOLAN SİNEMALARI
İzmir: Basmane’de Yıldız, İkbal ve Büyük; Mezarlıkbaşı’nda Lale, İnci, Saray ve Tan; Eşrefpaşa’da Şenocak; Küçükyalı’da Köşk… Bunlar İzmir’in eski sinema haritasında yer alan, bugün tarihî salonlarıyla yaşamayan adreslerden bazıları.
Konak Sineması da kapanıp yeniden açılma süreçleri yaşadı. Eski işlevini kaybetti, ancak mekân 2018’de Nazım Hikmet Kültür Merkezi olarak yeniden değerlendirildi.
ANKARA’DA GİDENLER
Ankara sinema salon geçmişi dolu dolu başkentti. Şimdi olmayan sinema salonları;
Ankara’da özellikle Kavaklıdere, Tunalı Hilmi Caddesi ve Kızılay, bir zamanlar sinemaların yoğunlaştığı bölgelerdi. Şili Meydanı’nda 1967’de açılan, yaklaşık 900 kişilik Çankaya Sineması bunlardan biriydi.
Kavaklıdere’deki Dedeman Oteli’nin Dedeman Sineması, Tunalı Hilmi Caddesi’ndeki Kavaklıdere, Lale, Ses, Talip ve Yeni Ulus sinemaları da dönemin önemli adresleriydi.
Cinnah Caddesi’nin başlangıcında Hanif, Küçükesat’ta Karınca ve Dilek sinemaları bulunuyordu. Tunalı’nın ünlü Akün Sineması ise bugün tiyatro olarak kullanılıyor.
Kızılay ve Yenişehir’de de sinema hayatı oldukça hareketliydi. Büyük Sinema, Ulus, Kızılırmak, Menekşe ve Nergiz sinemaları bu bölgenin tanınmış salonlarıydı.
Özellikle Çankaya Sineması, Ayrancı ve Kavaklıdere sakinlerinin buluşma yeriydi. Filmler özgün dillerinde, Türkçe altyazılı gösterilirdi.
PEKİ YAŞAYANLAR
İzmir’de Karaca Sineması bağımsız filmler göstermeye devam ediyor. Tarihî Elhamra, belediyenin Sinematek gösterimleriyle yaşıyor.
Ankara’da Büyülü Fener Kızılay ve yeniden kültür-sanat mekânı olarak kullanılan Kült Kavaklıdere sinemaseverleri ağırlıyor.
TRABZON’DA OPERA BİNASI BİLE YIKILDI
Trabzon’un Sümer Sineması aslında 1912’de opera ve tiyatro binası olarak yapılmıştı. 1925’te sinemaya dönüştürüldü. 1958’de yol açmak için yıkıldı. Kentte Saray, Renk, Melek, Konak ve As sinemaları da bir dönemin önemli adresleriydi.
Eskişehir: 1959’da açılan Kılıçoğlu Sineması 2008’de kapandı. Ardından yıkıldı, yerine plaza yapıldı.
Samsun: Zafer, Konak, Sümer ve Yıldız sinemaları artık yok. Zafer’in yerinde iş hanı bulunuyor, Konak yıkıldı.
Bursa: Kısmet Sineması 1979’daki yangından sonra kapandı. Yerine Kısmet İşhanı yapıldı. Orhaneli’ndeki Güneş Sineması ise 1986’da yıkıldı.
Adana: 1957’de açılan, yaklaşık 1.100 kişilik Arı Sineması sonradan Arıplex’e dönüştü. 2021’de kapandı. Kentte geçmişte varlığı belgelenen 125 sinemanın ancak 25 kadarının fiziksel izleri günümüze ulaşabilmiş durumda.
Diyarbakır: 1950’lerde açılan Dilan Sineması 2009’dan beri kapalı. Tarihî binanın geleceği uzun süre davalara konu oldu.
Antakya: Bir dönem Gündüz Sineması olarak kullanılan tarihî Hatay Meclis binası, 2023 depremlerinde ağır hasar gördü ve yıkıldı. Yeniden inşa çalışmaları başlatıldı.
Sina Koloğlu
